از بین بردن شته 🐛 اهمیت زیادی دارد، چون این آفت یکی از اصلی ترین عوامل آسیب به گل ها و درختان محسوب می شود. شته ها با تغذیه از شیره گیاه باعث زردی، پیچیدگی برگ ها و کاهش رشد می شوند و در صورت کنترل نشدن، به سرعت تکثیر یافته و سلامت گیاه را به خطر می اندازند. امروز در آی آر میکس سعی داریم شما را با روش های پیشگیری و مبارزه با این آفات آشنا کنیم.

نحوه  از بین بردن شته درخت و گل

How to Get Rid of Aphids Naturally

شته ها از آفات رایج و مخرب گیاهان هستند که با مکیدن شیره برگ ها و ساقه ها باعث ضعف، زردی، پیچیدگی برگ ها و در نهایت کاهش رشد گیاه می شوند. این حشرات کوچک سرعت تولیدمثل بالایی دارند و در مدت کوتاهی می توانند کل یک گیاه آپارتمانی یا حتی باغچه را آلوده کنند.

برای کنترل آن ها نیازی به استفاده از سموم شیمیایی قوی نیست؛ روش های طبیعی و کم خطر می توانند بسیار موثر باشند، به شرط آنکه مداومت و دقت داشته باشید. در ادامه چند روش عملی و کاربردی معرفی می شود:

شته ها و راه های شناسایی و کنترل آنها

شته ها حشرات ریز و نرم تنی هستند که معمولا به رنگ سبز، سیاه، زرد یا حتی صورتی دیده می شوند و با مکیدن شیره گیاه از برگ ها و ساقه ها تغذیه می کنند. این آفات تقریبا در تمام باغ ها و گلدان ها دیده می شوند و به دلیل سرعت بالای تولیدمثل، در مدت کوتاهی می توانند جمعیت بسیار بزرگی تشکیل دهند و به گیاهان آسیب جدی وارد کنند.

چرخه زندگی و سرعت تکثیر شته ها

بر اساس گفته متخصصان حشره شناسی، آلودگی گیاهان معمولا با تعداد کمی شته بالدار آغاز می شود. این شته ها روی بخش های نرم و جوان گیاه می نشینند و چندین شته بی بال را روی همان قسمت ها رها می کنند. این نوزادان یا همان پوره ها از شیره گیاه تغذیه می کنند و در مدت ۷ تا ۱۰ روز بالغ می شوند. هر شته بالغ می تواند بین ۴۰ تا ۶۰ شته جدید تولید کند. این چرخه بارها تکرار می شود و تنها در عرض چند هفته، تعداد کمی شته می توانند به هزاران عدد برسند.

وقتی جمعیت بیش از حد زیاد می شود یا کیفیت غذایی گیاه کاهش می یابد، شته های بالدار تشکیل می شوند و به گیاهان دیگر مهاجرت می کنند و آلودگی جدیدی به وجود می آورند.

• شته ها برای رشد و تولیدمثل به گرما نیاز دارند.
• در فضای باز، بیشترین فعالیت آن ها در بهار و تابستان مشاهده می شود؛ اما در گلخانه، خانه و محیط های گرم و محافظت شده، ممکن است در تمام طول سال دیده شوند.
• برخی گونه های شته، اختصاصی یک گیاه خاص هستند و به تمام گیاهان حمله نمی کنند. بنابراین اگر یک گلدان آلوده باشد، لزوماً به معنی انتشار آفت در کل باغچه نیست.

چرا شته ها مشکل ساز می شوند؟

در مقادیر کم، شته ها معمولا آسیبی جدی نمی زنند و پرندگان و حشرات شکارچی به سرعت جمعیت آن ها را کنترل می کنند. اما در صورت تراکم بالا، مشکلات زیر رخ می دهد:

تضعیف گیاه و توقف رشد: شته ها با مکیدن شیره گیاهی، گیاه را ضعیف می کنند و موجب زردی برگ ها و ریزش جوانه ها می شوند.

پیچیدگی و تغییر شکل برگ ها: برخی گونه ها با تزریق آنزیم در بافت گیاه، باعث پیچ خوردگی یا تغییر فرم برگ ها می شوند.

انتقال بیماری های ویروسی: شته ها ناقل ویروس های گیاهی هستند که باعث لکه دار شدن، نوارهای زرد یا پژمردگی گیاه می شود. درمانی برای این ویروس ها وجود ندارد و در این موارد باید گیاه آلوده حذف شود.

ترشح عسلک و ایجاد کپک دوده ای (Sooty Mould) : شته ها ماده ای چسبناک به نام عسلک (Honeydew) ترشح می کنند. این ماده محیطی مناسب برای رشد قارچ های سیاه رنگ فراهم می کند که باعث کاهش فتوسنتز و ضعف شدید گیاه می شود.

نحوه شناسایی شته ها

شته ها بسیار کوچک هستند و طول بدنشان معمولا کمتر از ۴ میلی متر است. آن ها بدنی گلابی شکل و شاخک های بلند دارند. در بسیاری از گونه ها دو لوله کوچک در انتهای بدن وجود دارد که به آن ها کرونیکل گفته می شود.

رنگ شته ها متفاوت است: سبز، سیاه، زرد، قهوه ای، خاکستری، سفید و حتی صورتی.

بعضی گونه ها پوشش مومی یا پشمی دارند.

شته های بالغ معمولا بال ندارند، اما در شرایط ازدحام و کمبود غذا، شکل بالدار تولید می شود.

معمولا شته ها به صورت گروهی روی برگ ها و ساقه ها دیده می شوند، اما گاهی به صورت تک یا پراکنده نیز مشاهده می شوند.

همچنین لازم است به نکات زیر توجه داشته باشید:

• بررسی زیر برگ ها و کنار رگبرگ ها
• مشاهده لکه های چسبناک عسلک روی برگ ها و میز یا کف زیر گلدان
• حضور مورچه ها روی ساقه ها (مورچه ها از عسلک تغذیه می کنند و شته ها را «پرورش» می دهند)
• پیچ خوردگی یا تغییر شکل برگ های جوان
• توقف رشد یا زردی ناگهانی گیاه

علائم آلودگی گیاه به شته ها

برخی از علائم آلودگی گیاه به شته ها عبارتند از:

• برگ ها پیچ خورده، بدشکل یا زرد می شوند.
• توقف رشد و کاهش شادابی گیاه.
• وجود مایع چسبناک روی برگ ها و ساقه ها که به آن عسلک می گویند.
• جذب مورچه ها به گیاه، چون از عسلک شته ها تغذیه می کنند.
• تشکیل کپک سیاه (Sooty Mold) روی برگ ها به دلیل عسلک شته ها.
• تغییر شکل گل ها و میوه ها.
• انتقال بیماری های ویروسی بین گیاهان توسط شته ها.

نکته مهم این است که شته ها اغلب در پشت برگ ها پنهان می شوند؛ بنابراین هنگام بررسی گیاهان، حتما زیر برگ ها را هم نگاه کنید.

انواع شته ها بر اساس گیاه میزبان

هرچند بسیاری از گونه های شته به طیف وسیعی از گیاهان حمله می کنند، اما برخی از آن ها میزبان های خاصی دارند:

• شته لوبیا
• شته کلم
• شته سیب زمینی
• شته هلو سبز
• شته خربزه
• شته پشمی سیب

هر یک از این گونه ها رفتار و شدت آسیب متفاوتی دارند، اما در کل روش های کنترل آن ها تقریبا یکسان است.

۱- از بین بردن شته درخت و گل به صورت دستی

شته ها از آفات رایج درختان و گل ها هستند که با مکیدن شیره گیاه باعث ضعف و آسیب به برگ ها و گل ها می شوند. کنترل دستی یکی از ساده ترین و کم خطرترین روش ها برای کاهش جمعیت شته ها به شمار می رود. در ادامه به برخی از این روش ها اشاره خواهیم کرد:

۱-۱- شستشو با آب

استفاده از فشار آب یکی از ساده ترین روش های از بین بردن شته درخت و گل است. کافی است با یک شیلنگ، آب را با فشار روی برگ ها و ساقه های آلوده بگیرید تا شته ها جدا شوند. این روش در ابتدای فصل و قبل از گسترش آلودگی بیشترین اثر را دارد. البته در گیاهان حساس و جوان باید با احتیاط عمل کرد تا آسیبی به برگ ها وارد نشود.

۱-۲- جدا کردن با دست

اگر آلودگی محدود باشد، می توانید با دستکش باغبانی شته ها را از روی برگ ها و ساقه ها جدا کنید و داخل یک ظرف آب و صابون بیندازید تا از بین بروند. در صورت لزوم، بخش های شدیدا آلوده را هرس کرده و همان قسمت ها را درون آب صابون قرار دهید.

۲- از بین بردن شته گل با استفاده از محلول ها و اسپری های طبیعی

شته ها می توانند به سرعت گل ها را آلوده کرده و باعث زردی و ریزش برگ ها شوند. استفاده از محلول ها و اسپری های طبیعی یکی از روش های ایمن و موثر برای کنترل شته ها و جلوگیری از آسیب بیشتر به گل ها محسوب می شود. برخی از روش ها عبارتند از:

۲-۱- از بین بردن شته با صابون حشره کش

از بین بردن شته با صابون مایع یا مایع ظرفشویی توصیه نمیش ود چون ساعت سوختن گیاه می شود. چند قاشق صابون حشره کش را در یک ظرف کوچک آب حل کنید و با اسپری روی شته ها و زیر برگ ها بپاشید. این محلول لایه محافظتی بدن شته را از بین می برد و باعث نابودی آن می شود. این روش برای سایر حشرات نرم تن هم موثر است اما برای پرندگان و حشرات مفید مثل زنبورها و کفشدوزک ها بی خطر است.

۲-۲- روغن چریش (Neem Oil)

روغن چریش یک ماده طبیعی و موثر است که علاوه بر شته ها، آفات دیگری مانند شپشک آردی، کرم های برگ خوار و مینوز را هم دور می کند. کافی است طبق دستور روی بسته بندی، روغن را با آب مخلوط کرده و روی بخش های آلوده اسپری کنید. این روش علاوه بر کنترل شته ها، به کاهش رشد برخی قارچ های گیاهی هم کمک می کند.

۲-۳- از بین بردن شته گل با روغن های گیاهی و اسانس ها

ترکیبی از روغن نعناع، میخک، رزماری و آویشن را تهیه کرده و ۴ تا ۵ قطره از هرکدام را با مقداری آب در اسپری مخلوط کنید. این ترکیب بوی تند و خاصی دارد که شته ها را فراری می دهد و در عین حال تخم ها و لاروهای آن ها را نیز هدف قرار می دهد.

۲-۴- استفاده از الکل برای نابودی شته ها

الکل ایزوپروپیل یا اتانول می تواند به راحتی شته ها را از بین ببرد، اما باید با دقت استفاده شود:

برای محلول معمولی، یک پیمانه الکل ۷۰ درصد را با یک پیمانه آب ترکیب کنید.

برای محلول قوی تر، دو پیمانه الکل را با پنج پیمانه آب و یک قاشق صابون مایع مخلوط کنید.

این محلول باید فقط روی بخش های آلوده اسپری یا با دستمال پاک شود.

هرگز یکباره کل گیاه را اسپری نکنید و ابتدا روی یک ناحیه کوچک آزمایش کنید.

بهترین زمان استفاده، صبح زود یا عصر است تا نور مستقیم خورشید به گیاه آسیب نزند.

همچنین از صابون های بدون افزودنی استفاده کنید؛ مواد شیمیایی اضافی می توانند برگ ها را بسوزانند.

در صورت لزوم، چندین بار اسپری را تکرار کنید چون بسیاری از این محلول ها فقط شته های موجود را می کشند و بر تخم ها اثری ندارند.

۲-۵- از بین بردن شته سیاه با پیرترویدها

پیرترویدها یک گروه از حشره کش های شیمیایی هستند که به صورت مصنوعی تولید می شوند و تاثیر بسیار سریع و گسترده ای بر آفات دارند. پرمترین یکی از رایج ترین انواع این گروه است و در برخی موارد برای کنترل شته ها و آفات دیگر استفاده می شود. اما به دلیل طیف اثر گسترده و تاثیر بر حشرات مفید، استفاده از آن باید با احتیاط انجام شود و به عنوان آخرین انتخاب در نظر گرفته شود.

۲-۶- از بین بردن شته با سرکه

استفاده از سرکه یکی از روش های طبیعی برای کاهش جمعیت شته ها است. محلول سرکه با ایجاد خاصیت اسیدی، سطح بدن شته را تحت تاثیر قرار می دهد و باعث از بین رفتن آن ها می شود. البته باید با احتیاط استفاده شود تا به برگ ها و گل های حساس آسیب وارد نشود.

۲-۷- از بین بردن شته با جوش شیرین

استفاده از جوش شیرین یک روش طبیعی و کم خطر برای کنترل شته ها است. محلول جوش شیرین با ایجاد محیطی قلیایی، شرایط زیستی شته ها را بر هم می زند و باعث کاهش فعالیت و نابودی آن ها می شود. بهتر است این محلول با دقت و در حد مناسب استفاده شود تا به گیاه آسیبی نرسد.

۲-۸- محلول سیر یا پیاز

ترکیب عصاره سیر یا پیاز با آب به دلیل بوی تند، می تواند جمعیت شته ها را کاهش دهد.

۳- استفاده از دشمنان طبیعی شته ها

دشمنان طبیعی شته ها مانند کفشدوزک ها، بالتوری های سبز و زنبورهای پارازیت نقش مهمی در کنترل جمعیت آن ها دارند. با جذب و حمایت از این حشرات مفید می توان بدون نیاز به مواد شیمیایی، تعادل طبیعی را در باغ و گلدان ها برقرار کرد.

۳-۱- از بین بردن شته با کفشدوزک ها

کفشدوزک ها از موثرترین شکارچیان طبیعی شته ها هستند. در مرحله لاروی، هر کفشدوزک می تواند صدها شته را بخورد. برای افزایش اثرگذاری، می توانید کفشدوزک های زنده را از فروشگاه های تخصصی یا گلخانه ها تهیه و در باغچه رها کنید. بهتر است این کار را در اوایل صبح یا عصر انجام دهید و قبل از رهاسازی، برگ های گیاه را کمی مرطوب کنید تا کفشدوزک ها مدت بیشتری روی گیاه بمانند.

۳-۲- لاروهای بال توری سبز

لارو بال توری سبز نیز شته خوارهای بسیار قوی هستند و می توانند آلودگی را به سرعت کاهش دهند. این لاروها و تخم هایشان به صورت بسته بندی آماده قابل خریداری هستند.

۳-۳- پرندگان شکارچی

برخی پرندگان کوچک مثل گنجشک و سهره از شته ها تغذیه می کنند. با نصب لانه های پرندگان یا کاشت درختچه های کوچک می توانید این پرندگان را به باغچه جذب کنید.

۴- کاشت گیاهان محافظ و تله

کاشت گیاهان محافظ و تله روشی طبیعی برای کاهش جمعیت شته هاست. برخی گیاهان مانند سیر، پیازچه و نعناع شته ها را دفع می کنند، درحالی که گیاهانی مثل گل لادن و خردل شته ها را جذب کرده و از گیاهان اصلی محافظت می کنند.

۴-۱- جذب حشرات مفید برای از بین بردن شته

با کاشت گیاهانی مانند شبدر، نعناع، شوید، رازیانه و بومادران می توانید حشرات مفیدی را جذب کنید که شته ها را شکار می کنند.

۴-۲- گیاهان دافع شته

برخی گیاهان مانند پونه گربه ای، سیر، پیاز، تره و گیاهان خانواده آلیوم بوی تندی دارند که شته ها را دور می کنند.

۴-۳- استفاده از گیاهان تله برای از بین بردن شته

می توانید گیاهانی مثل جعفری زینتی، گل کوکب، مینا و گل آفتابگردان را در حاشیه باغچه بکارید تا شته ها به سمت آن ها جذب شده و از گیاهان اصلی دور بمانند.

جمع بندی

از بین بردن شته در خانه و باغچه با روش های طبیعی و ایمن امکان پذیر است. برای کنترل شته ها می توان از شیوه های متنوعی استفاده کرد؛ از پاکسازی دستی برگ ها و ساقه ها گرفته تا به کارگیری محلول ها و اسپری های طبیعی مانند آب و صابون، سرکه یا جوش شیرین. همچنین بهره گیری از دشمنان طبیعی شته ها مانند کفشدوزک ها و بالتوری های سبز و کاشت گیاهان محافظ و تله، به کاهش جمعیت آن ها کمک می کند. رعایت مداومت در این روش ها باعث می شود بدون نیاز به سموم شیمیایی، سلامت گل ها، درختان و گیاهان حفظ شود.

یک نکته مهم در کنترل شته ها این است که حضور مورچه ها را نیز بررسی و کنترل کنید. مورچه ها از عسلک تولید شده توسط شته ها تغذیه می کنند و برای حفظ این منبع غذایی، شته ها را محافظت می کنند و حتی به گیاهان دیگر منتقل می کنند. قطع مسیر مورچه ها با تله های چسبنده یا موانع طبیعی می تواند به کاهش جمعیت شته ها کمک زیادی کند.

نظرات و پیشنهادات شما؟

شما چه تجربه ای در زمینه مقابله با شته ها دارید؟ روش های موفق خود را در بخش نظرات با ما و دیگر کاربران به اشتراک بگذارید.