سرویس آسانسور 🔧 تنها یک چکاپ ساده نیست! بلکه تضمین کننده عملکرد پایدار و بدون نوسان سیستم است. در نتیجه، تعمیرات منظم و تعویض قطعات آسانسور در زمان مناسب، می تواند باعث افزایش عمر مفید و کارایی آن شود. در این مطلب از آی آر میکس، به بررسی نحوه سرویس آسانسور و نکات مربوط به آن خواهیم پرداخت تا بتوانید از ایمنی ساختمان به بهترین شکل محافظت کنید.

سرویس آسانسور هر چند وقت یکبار لازمه و شامل چیست؟

Elevator Maintenance: What It Includes And Required Service Frequency

تصور کنید یک بی ثباتی کوچک در محیط فنی آپارتمان چطور می تواند کیفیت زندگی روزمره ساکنین را تحت تاثیر قرار دهد؟ درست همانطور که یک تنظیم نامناسب یا نقص جزئی در سیستم گرمایشی مانند سرد و گرم شدن آب پکیج، می تواند باعث ایجاد مشکلات آزار دهنده شود، غفلت از نگهداری و سرویس دوره ای آسانسور نیز می تواند باعث ایجاد مشکلات فنی و ایمنی شود. در نتیجه وجود یک چک لیست به منظور بررسی عملکرد صحیح و بهینه آسانسور می تواند از خطرات احتمالی جلوگیری کند. به طور کلی، این چک لیست شامل بررسی قطعات مختلف مانند موتور، تابلو فرمان، درب ها و سنسور ها می شود. در ادامه، به شما خواهیم گفت که نحوه سرویس کامل آسانسور شامل چه مواردی می شود. همچنین، به این امر خواهیم پرداخت که بر اساس الزامات قانونی موجود، مناسب ترین زمان برای سرویس چه وقتی خواهد بود.

سرویس آسانسور چیست؟

فرآیند سرویس و نگهداری آسانسور (Elevator Maintenance) به مجموعه جامع و دوره ای از موارد بازرسی، تنظیم، روغن کاری، تمیز کاری و تعویض قطعات فرسوده گفته می شود. هدف اصلی از این کار، تضمین ایمنی کاربران، حفظ عملکرد بهینه سیستم و افزایش حداکثری عمر مفید قطعاتی مانند موتور و تابلو فرمان است.

نگهداری سیستم آسانسور شامل چه مواردی می شود؟

سرویس و نگهداری جامع سیستم آسانسور یک فرایند پیچیده است که توسط تکنسین های متخصص این حوزه، به صورت دوره ای و اغلب ماهیانه انجام می شود. به صورت خلاصه این سرویس شامل ۵ حوزه کلیدی است:

• موتورخانه و تجهیزات محرک (قلب سیستم)
• چاه آسانسور (Hoistway) و متعلقات آن
• کابین و تجهیزات داخلی
• چاهک (Pit) و ضربه گیرها
• مستندسازی و گزارش دهی

به طور خلاصه، سرویس آسانسور ترکیبی از تنظیمات مکانیکی، الکتریکی و ایمنی را در بر می گیرد. در ادامه به بررسی و معرفی هریک از موارد بالا و جزئیات مرتبط با هر کدام خواهیم پرداخت.

۱- بررسی و سرویس تجهیزات محرک (موتور،گیربکس و ترمزها)

بررسی منظم این اجزا علاوه بر آنکه عملکرد بهینه آسانسور را تضمین می کند، بلکه از هزینه های سنگین تعمیرات نیز جلوگیری خواهد کرد. موتور آسانسور که به عنوان قلب تپنده این سیستم شناخته می شود، نیازمند بررسی دوره ای برای اطمینان از سلامت سیم پیچ ها، بلبرینگ ها و سیستم خنک کننده است. همچنین، گیربکس آسانسور نیز باید از نظر سطح روغن و میزان سایش چرخ ها مورد بررسی قرار گیرد. عدم توجه به این دو مورد، می تواند باعث بالا رفتن حرارت و فشار به سیم پیچ های موتور شود. این فرآیند شباهت بسیار زیادی به سرویس اولیه کولر دارد. در این فرآیند با بررسی وضعیت تسمه ها و روغن کاری یاتاقان ها، می توان به جلوگیری از سوختن موتور کولر در اوج فشار کمک کرد. در نهایت، بررسی عملکرد لنت های ترمز و تنظیم فشار ترمز ها، می تواند عملکرد سیستم را در بهترین وضعیت قرار دهد.

۲- بررسی سرویس تابلو فرمان و اتصالات برقی

تابلو فرمان در دسته حساس ترین بخش های آسانسور قرار دارد. وظیفه این سرویس کنترل حرکات کابین، هماهنگی بین بخش های مختلف و اجرای فرمان های الکتریکی است. لازم به ذکر است، وجود هرگونه خرابی یا نقص در این بخش می تواند باعث اختلال در عملکرد و توقف های ناگهانی در آسانسور شود. مهم است که در این سرویس به بررسی وضعیت بردهای الکترونیکی، رله ها، ماژول های کنترلی و عملکرد اینورتر پرداخته شود. علاوه بر موارد ذکر شده، تست سیستم اتصالات برقی که شامل بررسی سیم کشی ها، ترمینال ها و سیستم ارتینگ می شود، به منظور جلوگیری از نوسانات برقی بسیار مهم است.

۳- بررسی سیستم در ها و سنسور ها

در این فرآیند، ابتدا مکانیزم های مربوط به باز و بسته شدن در ها از نظر عملکرد مناسب موتور در، تسمه، لولا و قفل های ایمنی بررسی می شود. همچنین، بررسی ریل های در و غلطک ها به منظور عدم وجود سایش و آلودگی ضروری است. از طرف دیگر، بررسی سنسور های ایمنی در ها نیز به منظور جلوگیری از آسیب و خرابی آسانسور توصیه می شود. حتما سنسور های لیزری و نوری را به دقت تنظیم کنید تا امکان وجود هر گونه نقص و کاهش ایمنی بر طرف شود.

۴- بررسی سیستم تعلیق و سیم بکسل

سیستم تعلیق آسانسور شامل مواردی مانند سیم بکسل، وزنه تعادل و قرقره ها می شود. این سیستم در دسته اساسی ترین بخش های مربوط به ایمنی و عملکرد روان کابین قرار دارد. بررسی منظم سیستم تعلیق باعث جلوگیری از فرسودگی، پارگی سیم های بکسل و ایجاد خطرات جدی می شود. تکنسین مورد نظر باید سیم های بکسل را از نظر سایش، کشیدگی و نیاز به روغن کاری به صورت کامل دقیق بررسی کنید. همچنین، وزنه های تعادل باید از نظر استحکام و توزیع مناسب چک شوند تا فشار اضافی بر روی موتور اعمال نشود. در نهایت، برای اطمینان از هم راستایی و کاهش اصطکاک، قرقره های راهنما مورد بررسی قرار می گیرند تا از هزینه های سنگین آینده جلوگیری شود.

۵- بررسی وضعیت کلی تجهیزات داخلی

این مورد، شامل بررسی و ارزیابی اولیه وضعیت ظاهری، کفپوش و روشنایی می شود که به طور مستقیم با تجربه کاربر در ارتباط است. بررسی عملکرد پنل فرمان داخلی و دکمه های انتخاب طبقات، به منظور جلوگیری از اختلال در عملکرد سیستم بسیار مهم است. در نهایت، ارزیابی مواردی مانند کنترل صدا و لرزش غیر عادی داخل کابین، می تواند از بروز مشکلات جدی اولیه در قطعات مکانیکی یا تعلیق جلوگیری کند.

۶- تنظیم سیستم ایمنی

سیستم ایمنی در آسانسور شامل ترمز اضطراری، سنسور ها، گاو نر و پاراشوت می شود که وظیفه جلوگیری از سقوط و حوادث مرتبط با آن را بر عهده دارد. این سیستم باید به شور منظم تنظیم و ارزیابی شود تا در مواقع اضطراری به درستی عمل کند. تست سیستم های ایمنی در و سوئیچ های محدود کننده حرکت در کنار ارزیابی سیستم گاو نر و پاشوت، همواره عملکرد ایمن آسانسور را تضمین می کند.

۷- نظافت و روانکاری قطعات متحرک

این فرآیند با جلوگیری از انباشته شدن گرد و غبار و آلودگی در میان ریل ها، غلطک ها و در ها، باعث کاهش اصطکاک و سایش زود هنگام قطعات خواهد شد. روغن کاری مناسب قطعات موتور، گیربکس و سیستم تعلیق با استفاده از روغن های با کیفیت، باعث ایجاد حرکات نرم و بی صدا در آسانسور می شود. بنابراین، نظافت و روانکاری منظم قطعات متحرک، به منزله یک سرمایه گذاری بلند مدت برای جلوگیری از هزینه های بالای تعمیر است.

۸- ثبت نتایج سرویس

هنگان ثبت نتایح سرویس انجام شده برای آسانسور، مواردی مانند جزئیات بررسی ها، تعمیرات و تعویض قطعات عنوان می شود تا تاریخچه کاملی از دستگاه در دسترس باشد. تحلیل این اطلاعات باعث ایجاد یک برنامه ریزی موثر برای تعمیرات پیشگیرانه آتی می شود و از خرابی های ناگهانی و پرهزینه جلوگیری می کند. به یاد داشته باشید، مستند سازی منظم، به عنوان ابزار مدیریتی برای بهینه سازی هزینه ها، ارزیابی عملکرد و افزایش عمر مفید آسانسور عمل خواهد کرد.

سرویس آسانسور هر چند وقت یکبار لازم است؟

آسانسور ها در انواع مختلف مسکونی، تجارتی و صنعتی وجود دارند. به همین منظور، نحوه سرویس کردن و مدت زمان هر کدام با دیگری متفاوت است. در ادامه، به بررسی مدت زمان سرویس دوره ای برای هر کدام می پردازیم.

۱- آسانسور مسکونی

مدت زمان سرویس آسانسور مسکونی به عواملی مانند نوع آسانسور، تعداد طبقات و تاریخ نصب بستگی دارد. اما بهتر است به منظور حفظ ایمنی و جلوگیری از خرابی قطعات، فرآیند سرویس به صورت ماهانه انجام شود. منظور از سرویس ماهانه، ارزیابی قطعات مهم و رفع هر گونه مشکل احتمالی است. البته دوره های رویسی دیگری مانند سرویس یه ماهه و سالانه نیز برای آسانسور های مسکونی وجود دارد. به طور کلی، مدت زمان سرویس باید در قرارداد تعمیر در جشود و شرکت طرف قرارداد موظف است در تاریخ های تعیین شده برای سرویس آسانسور مراجعه کند.

۲- آسانسور تجاری

مدت زمان سرویس این آسانسور ها نیز به تعداد طبقات ساختمان تجاری، تعداد توقف ها و سن ساختمان بستگی دارد. به طور خلاصه، هر چقدر میزان استفاده از آسانسور در این مجتمع ها بیشتر باشد، طول دوره های سرویس نیز کوتاه تر خواهد بود. پیشنهاد می شود، آسانسور های تجاری که عمرشان بیشتر از ۱۰ سال ات حداقل هر دو ماه یکبار تحت سرویس قرار گیرند. اما در مراکز خرید بزرگ و ادارات که مراجعین بیشتری رفت و آمد می کنند، بهتر است طول دوره سرویس به هر ماه کاهش یابد.

۳- آسانسور صنعتی

آسانسور های صنعتی به منظور جا به جایی بارهای سنگین و سبک در بین طبقات یا سکو ها با ارتفاع مختلف مورد استفاده قرار می گیرند. این آسانسور ها با توجه به مکانیسم و عملکردی که دارند، باید به صورت ماهانه و توسط تکنسین های حرفه ای مورد ارزیابی و سرویس قرار بگیرند.

هزینه سرویس ماهیانه آسانسور

هزینه نگهداری آسانسور، یک مبلغ و رقم ثابت نیست. بلکه این قیمت با توجه به نرخنامه سرویس و نگهداری آسانسور یعنی سندیکا صنایع آسانسور و برقی ایران مشخص می شود. هزینه سرویس متناسب با عواملی مانند نوع کاربری ساختمان،تعداد توقف ها و نوع آسانسور متغیر است. به طور کلی، قیمت برای یک قرار داد پایه و بدون قطعات برای آسانسور های مسکونی در سال ۱۴۰۴، معمولا در بازه ۵۵۰ تا ۸۵۰ هزار تومان به صورت ماهیانه قرار دارد. در مقابل، هزینه مربوط به سرویس آسانسور های تجاری و صنعتی، به دلیل فشار کاری بالاتر مبالغ تا دو برابر نرخ پایه را پوشش می دهد. جدول زیر، می تواند به عنوان یک راهنما، محدوده قیمتی نسبی را برای شما مشخص کند. به یاد داشته باشید در صورت نیاز به تعویض قطعات یدکی، هزینه قطعات به صورت جداگانه در فاکتور اعمال خواهد شد.

قوانین سرویس و نگهداری آسانسور چیست؟

سرویس آسانسور صرفا یک هزینه نیست، بلکه یک الزام قانونی و مهم است که مستقیما با ایمنی کاربران در ارتباط است. بر اساس قوانین سازمان ملی استاندارد ایران، تمام آسانسور ها باید قرارداد سرویس و نگهداری ماهیانه ( حداقل ۱۲ بار در سال) را با شرکت های معتبر دارای مجوز داشته باشند. مهم ترین نکته قابل توجه، آن است که این قرارداد پایه و سرویس، به عنوان یک پیش نیاز اجباری برای دریافت گواهی استاندارد ادواری سالانه محسوب می شود. چنانچه این گواهی اخذ نگردد، آسانسور عملا فاقد هرگونه مجوز ایمنی خواهد بود. در نتیجه، غفلت از تمدید این گواهی، مدیران ساختمان را در معرض مسئولیت قانونی مستقیم در صورت بروز هرگونه حادثه قرار خواهد داد. همچنین امکان وجود عواقبی مانند جریمه های نقدی سنگین و قطع خدمات برق آسانسور توسط مراجع نظارتی، دور از انتظار نخواهد بود.

آموزش سرویس و نگهداری آسانسور

فرآیند مربوط به سرویس و نگهداری آسانسور، عمدتا یک کار فنی است که باید توسط تکنسین های حرفه ای و دارای مجوز سندیکا صورت گیرد. اما در این میان، مدیران ساختمان نیز می توانند نقش مهمی در نگهداری های پیشگیرانه داشته باشند. با توجه به آنکه کار اصلی مربوط به متخصصین می شود، مدیران ساختمان می توانند با تکیه بر چک لیست پیشنهادی در جدول زیر، یک نظارت دوره ای و مستمر بر عملکرد آسانسور داشته باشند. ارائه این چک لیست می تواند به مدیران در تشخیص ایرادات جزئی کمک کند. این همکاری، باعث می شود تا عملکرد سیستم روان تر شود و عمر مفید قطعات آسانسور افزایش یابد.

جمع بندی

سرویس و نگهداری از  آسانسور به صورت منظم، می تواند باعث افزایش مواردی مانند ایمنی، عملکرد بهینه، صرفه جویی در هزینه ها و جلوگیری از جریمه های سنگین شود. در طول آموزش سرویس آسانسور متوجه شدیم که قطعاتی مانند موتور، گیربکس و سیستم ایمنی نیاز به بیشترین توجه و سرویس منظم دارند. دقت کنید، بررسی های اولیه و جزئی مانند روغن کاری و تست سیستم ایمنی باید به صورت ماهانه انجام شوند. این در صورتی است که، ارزیابی های مربوط به موتور و گیربکس، برخی قطعات خاص و بررسی جامع قطعات به ترتیب در فواصل زمانی سه ماهه، شش ماهه و یک ساله باید انجام شود. به یاد داشته باشید، وجود یک برنامه ریزی دقیق از خرابی های ناگهانی و پرهزینه جلوگیری می کند و مانع از آسیب های فاجعه آمیز در آینده خواهد شد.

سوالات متداول

نظرات و پیشنهادات شما؟

آیا شما تجربه استفاده از چک لیست ماهیانه سرویس آسانسور را داشته اید؟ شرکت سرویس دهنده شما در چه بازه زمانی ارزیابی قطعات را انجام می دهد؟ چنانچه تجربه یا پیشنهادی در مورد نحوه استفاده چک لیست نگهداری آسانسور یا انتخاب یک شرکت معتبر را دارید، در بخش نظرات با ما و کاربران به اشتراک بگذارید.